"Nie jest dobrze z wiedzą o zbrodni katyńskiej". 19 procent nie wie, kto jest sprawcą

90 procent pytanych twierdzi, że wie o zbrodni katyńskiej. Bardzo duży odsetek jest w stanie wskazać, kto stoi za zbrodnią. To jednak w dużej mierze deklaracje – ostrzegał Rafał Wiśniewski, dyrektor Narodowego Centrum Kultury podczas dyskusji na temat wiedzy o Katyniu. 81 procent wskazuje na Rosję jako sprawcę, ale 19 procent ciągle nie jest pewna odpowiedzi.

Z okazji Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej, w Muzeum Katyńskim w Warszawie prezentowano raport Narodowego Centrum Kultury ”Pamięć o Zbrodni Katyńskiej w Polsce”.  Według badania obecnie 90 procent ankietowanych wie o zbrodni katyńskiej, 10 procent o niej nie słyszało. Spada jednak odsetek tych, którzy deklarują, że słyszeli na ten temat ”wiele”. Wygląda na to, że w ciągu ostatnich 7-10 lat temat Katynia jest mniej obecny w przestrzeni publicznej.

- W porównaniu z wynikami badań z 2007 i 2010 roku wzrósł odsetek osób, które przyznają, że nic o niej nie wiedzą. Największą grupę wśród nich stanowią młodzi (15–39 lat). Zmalał również odsetek osób, które ”wiele słyszały na ten temat”, na rzecz osób, które ”o tym słyszały – zaznaczono.

Z badań wynika, że coraz ważniejsza w przekazywaniu wiedzy o Katyniu jest rola mediów. Przed 1989 rokiem, w PRL, 72 procent pytanych czerpało wiedzę od rodziny, znajomych. Po 1989 roku o zbrodni katyńskiej dowiadujemy się głównie z mediów. Istotnym źródłem pamięci o Katyniu jest film Andrzeja Wajdy – zaznaczono, że jakkolwiek go oceniać, bo ma i wielkich zwolenników, ale i krytyków, to 88 procent pytanych wskazuje ten obraz filmowy w odpowiedzi na pytanie o dzieła kultury na temat zbrodni katyńskiej. Wśród respondentów powtarzała się opinia, że brakuje dzieł kultury temu poświęconych. Badani wymieniali jeszcze ew. wiersze Zbigniewa Herberta, wspomnienia Józefa Czapskiego.

 – Dlaczego Katyń jest ważny? Możemy powiedzieć, że to istotne tylko dlatego, że pan tak chce –  cytowano odpowiedź jednego z uczniów w sprawie zbrodni katyńskiej. Postawa wielu osób, co podkreślono, zmieniła się po filmie Andrzeja Wajdy o Katyniu. Znacznie wzrosła świadomość znaczenia tej zbrodni. Jednocześnie eksperci z NCK zaznaczają, że wyniki ich badań wskazują na to, iż wiedza o Katyniu robi się coraz bardziej powierzchowna. Wskazano też, że według badań 13 kwietnia nie jest rozpoznawany powszechnie jako Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Rafał Wiśniewski, dyrektor Narodowego Centrum Kultury, podczas dyskusji mówił, że media nie są włączone w dyskusje o Katyniu. Stwierdził, że za pogorszenie sytuacji jesteśmy wszyscy trochę odpowiedzialni - poczynając od rodzin, rodziców. Niepokojące jest, że najsłabszą wiedzę o Katyniu ma grupa wiekowa 15-39, czyli osoby, które teoretycznie powinny nieść wiedzę o Katyniu dalej. Praca pozytywistyczna – jak kampanie społeczne, "marsze cieni" -  to wszystko powinno być dzień po dniu kontynuowane.

Nie rozumiemy znaczenia tej zbrodni w historii

Dr Waldemar Brenda (Biuro Edukacji Narodowej IPN) powiedział, że spada odsetek osób, które uważają, że zbrodnia katyńska miała wpływ na powojenną historię Polski. Wiedza o tym, że zbrodnia miała miejsce, nie ma w powszechnej świadomości przełożenia na wiedzę o powojennej historii Polski, nie ma wiedzy o tym, jakie było przełożenie tego, co się stało w Katyniu, na bieg dziejów. Historyk mówił, że tu chodzi tu o tylko o losy bliskich ofiar – choć to też bardzo ważne  - ale trzeba wiedzieć, że zbrodnia katyńśka była też jednym z kłamstw założycielskich komunistycznej Polski. - Tego sobie nie uświadamiamy, nie ma rozumienia procesu dziejowego i miejsca tej zbrodni w procesie dziejowym  - mówił ekspert IPN.

Dyrektor Muzeum Wojska Polskiego  Adam Buława zauważył tymczasem, że wiele jest w sprawie Katynia słomianego zapału, są zapowiedzi polityków, samorządowców, co też zrobi się dla popularyzowania tej wiedzy o Katyniu. Jednak bardzo często, jak dotąd, kończy się na tych deklaracjach. Zauważył, że m.in. nie jest organizowana obecnie olimpiada szkolna, której tematem były losy Polaków na wschodzie po 1939 roku – a cieszyła się wielkim zainteresowaniem.

Rafał Wiśniewski z NCK zaznaczył, że potrzebne są akcje dla najmłodszych, wykorzystanie mediów społecznościowych. Książki, jako podstawowe źródło porządkujące i rozwijające tę wiedzę, albo też jako dzieło kultury, są niezwykle ważne, ale trzeba pamiętać, że często owa monografia czy praca historyczna nie jest czytana przez szerokie grono odbiorców. - Nie ma co się obrażać, tak jest, takie są wyniki badań czytelnictwa. Nie można pomijać książek, ale trzeba się zająć się również innymi metodami szerzenia wiedzy o Katyniu – mówił Rafał Wiśniewski.

Sławomir Frątczak, dyrektor Muzeum Katyńskiego zauważył, że Katyń to zbrodnia-wołanie. Temat ten przypomina o tym, że w Polsce brakuje publicystyki historycznej. Nie chodzi o to, czy się zgadzamy z Mackiewiczem – mówił - ale kiedyś byli historycy, którzy dyskutowali, pisali o rzeczach trudnych i bolesnych jasnym językiem. Ocenił, że nie jest do końca tak, że czytelnictwo nie funkcjonuje-  monografie są niezbędne i bardzo potrzebne, ale potrzeba jest też literatura popularna, e-booki, inne formy i nośniki wiedzy.

Anna Wolińska, której ojciec był jedną z ofiar zbrodni katyńskiej, mówiła, że czekamy wciąż na piąty cmentarz katyński – nie mamy wciąż listy białoruskiej, nie wiemy, kto na niej figuruje.

Aleksiej Pamiatnych z Memoriału, niezależnej i nękanej w Rosji organizacji, mówił, że nie postrzegałby pesymistycznie sytuacji w Polsce – wiele osób wie, kto dokonał zbrodni, a zawsze będzie pewien procent tych, którzy tej wiedzy nie mają. Według niego spory odsetek tych, którzy uważają, że zbrodnia katyńska nie ma obecnie wpływu na losy Polski – to świadczy o normalności Polski i o tym, że coraz mniejszy wpływ na Polskę wywiera niegdysiejszy starszy brat. - Młodzież żyje dniem dzisiejszym i ta młodzież będzie definiowała losy kraju za kilkanaście lat - dodał jednocześnie badacz Memoriału.

Debata miała miejsce w Muzeum Katyńskim, a współorganizowało ją również Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia.

Źródło: www.polskieradio.pl

Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia z siedzibą w Warszawie, ul. Jasna 14/16A, 00-041 Warszawa, na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, oraz art. 3-5 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. poz. 1000, z późn. zm.), podaje następujące informacje:
1. Administratorem danych osobowych jestCentrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia z siedzibą w Warszawie, ul. Jasna 14/16A, 00-041 Warszawa; tel.: +48 22 295 00 30, faks: +48 22 295 00 31, cprdip@cprdip.pl, www.cprdip.pl.
2. Inspektorem Ochrony Danych w Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia jest Maciej Łuczak,tel.: +48 502 348 833, e-mail: iod@cprdip.pl.
3. Dane osobowe zbierane są w sposób automatyczny w ramach korzystania ze stron internetowych administrowania przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia (są one zapisywane w plikach cookies) oraz poprzez logowanie się użytkowników korzystających ze stron internetowych Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia. Dane osobowe zbierane są również od osoby, której dane osobowe dotyczą, na podstawie zgody tej osoby, w tym zgody wyrażonej w sposób dorozumiany.
4. Dane osobowe oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej. W przypadku korzystania ze stron internetowych administrowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia danymi osobowymi są w szczególności: imię i nazwisko, adres zamieszkania, adres e-mail, login, hasło, adres IP, czy numer telefonu.
5. Dane osobowe przetwarzane będą w celu:
1) korzystania z prowadzonych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia serwisów i usług oraz wykonywania przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia swoich zadań ustawowych, na podstawie wyrażonej zgody (art. 6 ust. 1 lit. a RODO);
2) prowadzenia działalności edukacyjnej oraz informacyjnej, w tym przekazywania zaproszeń na spotkania, konferencje oraz imprezy organizowane przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, na podstawie wyrażonej zgody (art. 6 ust. 1 lit. a RODO);
3) w celu realizacji obowiązków prawnych spoczywających na Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia tych obowiązków przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia (art. 6 ust. 1 lit. c RODO);
4) w celach archiwalnych (dowodowych) dla zabezpieczenia informacji na wypadek prawnej potrzeby wykazania faktów, ustalenia, dochodzenia lub obrony przed roszczeniami, ponieważ przetwarzanie jest niezbędne do realizacji prawnie uzasadnionych interesów Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia (art. 6 ust. 1 lit. f RODO).
6. Odbiorcą danych osobowych mogą być:
1) podmioty posiadające na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej prawo żądania dostępu do tych danych;
2) podmioty świadczące na rzecz Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia usługi pocztowe, usługi płatnicze, usługi z zakresu obsługi informatycznej lub telekomunikacyjnej oraz usługi prawne i windykacyjne.
7. Administrator danych osobowych nie przewiduje przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej, poza uzasadnionymi przypadkami związanymi z realizacją obowiązków wynikających z umów międzynarodowych lub regulacji wynikających z prawa Unii Europejskiej.
8. Dane osobowe będą przechowywane:
1) w przypadku, o którym mowa w ust. 5 pkt 1 i 2, przez okres funkcjonowania Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, w przypadku danych, a po upływie tego okresu, do chwili określonej w przepisach kancelaryjno-archiwalnych, do których przestrzegania obowiązane jest Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia;
2) w przypadku, o którym mowa w ust. 5 pkt 3, do chwili wypełnienia obowiązków prawnych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia;
3) w przypadku, o którym mowa w ust. 5 pkt 4, do chwili utraty przez fakty znaczenia prawnego, lub do chwili przedawnienia roszczeń wobec Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia związanych z przetwarzaniem danych osobowych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia.
9. Osoba, której dane osobowe dotyczą, ma prawo do:
1) żądania od administratora danych osobowych dostępu do danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania oraz prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia danych;
2) wniesienia skargi do organu nadzorczego w rozumieniu RODO, to jest do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych;
3) kontaktu z Inspektorem Ochrony Danych w Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumieniawe wszystkich sprawach związanych z przetwarzaniem danych osobowych.
10. W przypadku przetwarzania danych osobowych, o których mowa w ust. 5 pkt 1 i 2, osobie, której dane osobowe dotyczą, przysługuje prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.
11. Warunkiem korzystania ze stron internetowych administrowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia jest wyrażenie dobrowolnej i niczym nieskrępowanej zgody na przetwarzanie danych osobowych w ramach obowiązujących przepisów prawa, w tym RODO.
12. Jeżeli ze stron internetowych administrowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia korzysta małoletni lub osoba nieposiadająca pełnej zdolności do czynności prawnych, konieczne jest wyrażenie zgody na przetwarzania danych osobowych tej osoby przez rodzica lub innego niż rodzic przedstawiciela ustawowego albo przez opiekuna prawnego.
13. Jeżeli zgoda na przetwarzanie danych osobowych wyrażana jest w sposób dorozumiany, osobę, której dane osobowe dotyczą, odsyła się do informacji dotyczącejzasad przetwarzania danych osobowych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia oraz praw osób, których dane osobowe dotyczą,zamieszczonej na stronie internetowej http://www.cprdip.pl/centrum,ochrona_danych_osobowych,informacja_o_przetwarzaniu_danych_osobowych.html (zakładka „Informacja o przetwarzaniu danych osobowych”).
14. Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia nie przewiduje automatycznego podejmowania decyzji wobec osób, których dane osobowe dotyczą.
Mając powyższe na uwadze, jeżeli jesteś osobą, która ukończyła 16 lat i dobrowolnie wyrażasz zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych zbieranych automatycznie w ramach korzystania z serwisów i usług oferowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia kliknij na krzyżyk z prawej strony wyrażając zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych