"Kiedyś aneksja Krymu może okazać się dla Rosji zbyt kosztowna"

Dozbrajanie anektowanego Krymu przez Rosję to dowód, że sytuacja  na okupowanym terenie jest daleka od normalności - i nigdy normalna nie będzie – tak komentuje działania Rosji na Krymie, m.in. sprowadzanie nowych rakiet S-400 Triumf,  prof. Mykoła Hnatowski z Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki w rozmowie z portalem PolskieRadio.pl. Jego zdaniem ważne jest utrzymywanie presji na Moskwę. O Krymie dyskutowali w Warszawie specjaliści od prawa międzynarodowego.

Opinia międzynarodowa nie może zapominać o Krymie, należy starać się o to, by przywrócić międzynarodowy porządek, szczególną uwagę trzeba poświęcić Tatarom krymskim, którzy są poddawani szczególnym prześladowaniom na okupowanym półwyspie – te zalecenia w ocenie profesora Mykoły Hnatowskiego są istotne w sprawie Krymu. Mykoła Hnatowski jest profesorem specjalizującym się w prawie międzynarodowym na Uniwersytecie im. Tarasa Szewczenki w Kijowie, w 2015 roku był przewodniczącym Europejskiego Komitetu do spraw Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu.

- Niemożliwe jest odzyskanie Krymu z użyciem przemocy – i ta opcja nie powinna być nawet dyskutowana. Jednak społeczność międzynarodowa powinna być gotowa na moment, kiedy Rosja będzie w stanie nareszcie rozwiązać problem, który stworzyła anektując Autonomiczną Republikę Krymu - stwierdził nasz rozmówca.

Na razie jednak Moskwa wykorzystuje Krym w polityce wewnętrznej, grając na nacjonalistycznych instynktach i sprowadza na półwysep kolejne partie uzbrojenia – na przykład w połowie stycznia zapowiedziano instalację na Krymie kolejnych systemów rakietowych S-400.

Prof. Mykoła Hnatowski ocenił, że to bardzo smutne, ale świadczy też o tym, że Krym to słaby punkt Rosji.

Profesor uważa, ze trzeba zachować dotychczasowe i wprowadzać nowe elementy presji na Rosję, pamiętając o ustaleniach rezolucjach Zgromadzenia Generalnego ONZ w sprawie Krymu, potępiających jego aneksję i wzywającą do przestrzegania praw człowieka. Należy też wypełnić postanowienia Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Krymu.  Nie należy również zapominać o Tatarach krymskich i przypominać, że działania, które wymienia m.in. raport Prokuratora Międzynarodowego Trybunału Karnego są niedopuszczalne – podkreślił Mykoła Hnatowski.

”Jakim prawem...?”

Profesor Mykoła Hnatowski (Uniwersytet im. Tarasa Szewczenki w Kijowie) był jednym z gości konferencji Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia ”Jakim prawem...? Rzecz o prawie międzynarodowym po aneksji Krymu”. Dyskusję prowadził dr Sławomir Dębski (dyrektor Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych).

 - Gdy doszło do agresji rosyjskiej na Krym, uznano szybko, że na ten problem trzeba spojrzeć z perspektywy prawa międzynarodowego – tłumaczył na spotkaniu w Warszawie Ernest Wyciszkiewicz z Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia. Dodał, że tymczasem świadomość zasad tego prawa nie jest duża. CPRDiP postanowiło zatem zaprosić do dyskusji poważnych badaczy, w efekcie powstał zbiór opracowań na temat prawa międzynarodowego w odniesieniu do Krymu, aneksji tego terytorium przez Rosję i innych istotnych w odniesieniu do Krymu aspektów prawnych "The Case of Crimea's Annexation under International Law".

Gospodarz konferencji dodał, że zaproszono naukowców także do tego, by szukać rozwiązań prawnych problemu aneksji Krymu.

Narody Zjednoczone, Międzynarodowy Trybunał Karny, prawa człowieka …  

Dużym problemem jest, że Rosja, jako członek Rady Bezpieczeństwa ONZ, blokuje możliwe rozwiązania dotyczące sprawy Krymu. Dr hab. Karolina Wierczyńska, adiunkt w Zakładzie Prawa Międzynarodowego Publicznego Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Naukmówiła, że nie mamy zbyt wielu instrumentów, by wyegzekwować odpowiedzialność za czyny Rosji. Można pozwać sprawców bezprawnych działań do międzynarodowego trybunału, ale to długo trwa. Można wystąpić z pozwami przeciwko poszczególnym osobom, które popełniają przestępstwa. Niektóre przestępstwa Rosji mogą też być kwalifikowane jako zbrodnie przeciwko ludzkości.

Prof. Dino Kritsiotis z Uniwersytetu w Nottingham przestrzegał, że trzeba mieć w tej sprawie cierpliwość – jeśli  patrzymy na historię okupacji, widzimy, że niektóre z nich trwały dekadami. Przypomniał, że w kwestii Krymu istnieje też doktryna o historycznej konsolidacji półwyspu – ale to opinia zdecydowanej mniejszości.

Jak rozwiązać kwestię Krymu? Zdaniem prof. Kritsiotisa, potężną bronią jest izolowanie Rosji, a na zastosowanie tego narzędzia w dużym zakresie nikt jeszcze się nie zdobył. Ocenił, że Zachód powinien zdyscyplinować się bardziej w obliczu wyzwania ze strony dużego państwa. Prof. Kritsiotis zastanawiał się na też nad kwestią uwzględnienia kryptowalut takich jak bitcoin w dyskusji o sankcjach wobec Rosji.

Prof. Hnatowski wspomniał podczas spotkania, że Ukraina często i wyraźnie przypomina o statusie Krymu i Sewastopola. Jak stwierdził, Konwencja Genewska zakłada, że gdy państwo okupuje terytorium innego państwa  – oznacza to konflikt, nawet gdy nie napotyka zbrojnej siły. Ma tam zatem miejsce wojna. Dodał, że potrzebne są nowe środki, ale i te, które mamy teraz, są bardzo ważne, a efekty są w pewnym stopniu odczuwalne.

Prof. Mykoła Hnatowski zaznaczył, że Rosjanie powinni się wycofać z Krymu, zapłacić odszkodowanie i rekompensatę. Taki scenariusz nie wygląda niestety nazbyt realistycznie. Według profesora Hnatowskiego aneksja Krymu to było przestępstwo, ale też błąd, bo nie pozwala on na rozwój Rosji. Dodał, że niektórzy politycy tzw. niesystemowi w Rosji podnoszą  pomysł, że można zorganizować ”inne referendum”,  to jednak nie jest rozwiązanie. Przypomniał, że na Krymie ma miejsce przymusowy zaciąg do armii, doprowadza się do zmian w populacyji, są represje, prześladowania.

Według profesora Krym w pewnym momencie może okazać się za drogi i Rosjanie nie będą w stanie go zachować. Poprzednie głosowanie w tzw. referendum nie było legalne, przypomniał profesor, m.in. dlatego bo było pod okupacją wojskową Rosji i  nie odbywało się na bazie ukraińskiego prawa.

Przypominano również o Tatarach Krymskich, przeciw którym popełniane są czasem bardzo ciężkie zbrodnie.

Wspominano również o sprawie oligarchy Igora Kołomojskiego przeciw Rosji, w sprawie lotniska Belbek na Krymie. Firma Kołomojskiego miała tam obsługiwać ruch pasażerski. Pozwem zajął się Międzynarodowy Trybunał Arbitrażowy w Hadze.

Prawo międzynarodowe umożliwia rozwój cywlizacji

Prawnicy mówili też, jak według nich można rozumieć rolę prawa międzynarodowego we współczesnym świecie. Przypomniano, że właśnie obchodzimy rocznicę przemówienia z 14 punktami Thomasa Woodrowa Wilsona z  8 stycznia 1918 roku, które przedstawiało w orędziu do Kongresu. Narodziła się instytucja narodów zjednoczonych,  są międzynarodowe interwencje.

Prof. Mykoła Hnatowski powiedział, że prawo międzynarodowe dostarcza minimalny zakres zasad, pozwalających na współegzystencję państw, tym samym pomagając dbać o porządek publiczny. Z tych praw najważniejsze są Karta Narodów Zjednoczonych, powołująca ONZ i prawa człowieka. Prawo międzynarodowe dostarcza też rozwiązań na wypadek konfliktów, regulacji w zakresie handlu, Internetu. Dodał, że jest to wspólny mianownik różnych państw. Prawo międzynarodowe to również wspólne narzędzia, by rozwijać naszą cywilizację. – Prawo międzynarodowe to wielkie osiągnięcie cywilizacyjne – stwierdził profesor. Prof. Dino Kritsiotis przypomniał, że oprócz Karty, ważne są też inne zasady i dokumenty – na przykład ta reguła, że nie można odebrać terytorium za pomocą siły.

Dr Karolina Wierczyńska dodała, że prawo międzynarodowe zostaje ostania deską ratunku, gdy nie działa państwo. Daje nadzieję m.in. na sprawiedliwość i ukaranie przestępców.

Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia stara się  co miesiąc organizować dyskusje na ważne tematy z zakresu relacji polsko-rosyjskich i sytuacji w regionie.

Książka „The Case of Crimea`s Annexation Under International Law” została wydana niedawno prezz  Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk oraz Wydawnictwa Naukowego Scholar.

Opracowała Agnieszka Marcela Kamińska, portal PolskieRadio.pl

Źródło: www.polskieradio.pl 

Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia z siedzibą w Warszawie, ul. Jasna 14/16A, 00-041 Warszawa, na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, oraz art. 3-5 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. poz. 1000, z późn. zm.), podaje następujące informacje:
1. Administratorem danych osobowych jestCentrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia z siedzibą w Warszawie, ul. Jasna 14/16A, 00-041 Warszawa; tel.: +48 22 295 00 30, faks: +48 22 295 00 31, cprdip@cprdip.pl, www.cprdip.pl.
2. Inspektorem Ochrony Danych w Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia jest Maciej Łuczak,tel.: +48 502 348 833, e-mail: iod@cprdip.pl.
3. Dane osobowe zbierane są w sposób automatyczny w ramach korzystania ze stron internetowych administrowania przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia (są one zapisywane w plikach cookies) oraz poprzez logowanie się użytkowników korzystających ze stron internetowych Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia. Dane osobowe zbierane są również od osoby, której dane osobowe dotyczą, na podstawie zgody tej osoby, w tym zgody wyrażonej w sposób dorozumiany.
4. Dane osobowe oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej. W przypadku korzystania ze stron internetowych administrowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia danymi osobowymi są w szczególności: imię i nazwisko, adres zamieszkania, adres e-mail, login, hasło, adres IP, czy numer telefonu.
5. Dane osobowe przetwarzane będą w celu:
1) korzystania z prowadzonych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia serwisów i usług oraz wykonywania przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia swoich zadań ustawowych, na podstawie wyrażonej zgody (art. 6 ust. 1 lit. a RODO);
2) prowadzenia działalności edukacyjnej oraz informacyjnej, w tym przekazywania zaproszeń na spotkania, konferencje oraz imprezy organizowane przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, na podstawie wyrażonej zgody (art. 6 ust. 1 lit. a RODO);
3) w celu realizacji obowiązków prawnych spoczywających na Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia tych obowiązków przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia (art. 6 ust. 1 lit. c RODO);
4) w celach archiwalnych (dowodowych) dla zabezpieczenia informacji na wypadek prawnej potrzeby wykazania faktów, ustalenia, dochodzenia lub obrony przed roszczeniami, ponieważ przetwarzanie jest niezbędne do realizacji prawnie uzasadnionych interesów Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia (art. 6 ust. 1 lit. f RODO).
6. Odbiorcą danych osobowych mogą być:
1) podmioty posiadające na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej prawo żądania dostępu do tych danych;
2) podmioty świadczące na rzecz Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia usługi pocztowe, usługi płatnicze, usługi z zakresu obsługi informatycznej lub telekomunikacyjnej oraz usługi prawne i windykacyjne.
7. Administrator danych osobowych nie przewiduje przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej, poza uzasadnionymi przypadkami związanymi z realizacją obowiązków wynikających z umów międzynarodowych lub regulacji wynikających z prawa Unii Europejskiej.
8. Dane osobowe będą przechowywane:
1) w przypadku, o którym mowa w ust. 5 pkt 1 i 2, przez okres funkcjonowania Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, w przypadku danych, a po upływie tego okresu, do chwili określonej w przepisach kancelaryjno-archiwalnych, do których przestrzegania obowiązane jest Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia;
2) w przypadku, o którym mowa w ust. 5 pkt 3, do chwili wypełnienia obowiązków prawnych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia;
3) w przypadku, o którym mowa w ust. 5 pkt 4, do chwili utraty przez fakty znaczenia prawnego, lub do chwili przedawnienia roszczeń wobec Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia związanych z przetwarzaniem danych osobowych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia.
9. Osoba, której dane osobowe dotyczą, ma prawo do:
1) żądania od administratora danych osobowych dostępu do danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania oraz prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia danych;
2) wniesienia skargi do organu nadzorczego w rozumieniu RODO, to jest do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych;
3) kontaktu z Inspektorem Ochrony Danych w Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumieniawe wszystkich sprawach związanych z przetwarzaniem danych osobowych.
10. W przypadku przetwarzania danych osobowych, o których mowa w ust. 5 pkt 1 i 2, osobie, której dane osobowe dotyczą, przysługuje prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.
11. Warunkiem korzystania ze stron internetowych administrowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia jest wyrażenie dobrowolnej i niczym nieskrępowanej zgody na przetwarzanie danych osobowych w ramach obowiązujących przepisów prawa, w tym RODO.
12. Jeżeli ze stron internetowych administrowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia korzysta małoletni lub osoba nieposiadająca pełnej zdolności do czynności prawnych, konieczne jest wyrażenie zgody na przetwarzania danych osobowych tej osoby przez rodzica lub innego niż rodzic przedstawiciela ustawowego albo przez opiekuna prawnego.
13. Jeżeli zgoda na przetwarzanie danych osobowych wyrażana jest w sposób dorozumiany, osobę, której dane osobowe dotyczą, odsyła się do informacji dotyczącejzasad przetwarzania danych osobowych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia oraz praw osób, których dane osobowe dotyczą,zamieszczonej na stronie internetowej http://www.cprdip.pl/centrum,ochrona_danych_osobowych,informacja_o_przetwarzaniu_danych_osobowych.html (zakładka „Informacja o przetwarzaniu danych osobowych”).
14. Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia nie przewiduje automatycznego podejmowania decyzji wobec osób, których dane osobowe dotyczą.
Mając powyższe na uwadze, jeżeli jesteś osobą, która ukończyła 16 lat i dobrowolnie wyrażasz zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych zbieranych automatycznie w ramach korzystania z serwisów i usług oferowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia kliknij na krzyżyk z prawej strony wyrażając zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych