Czy Jan Paweł II podpisałby deklarację z Hawany?

Takie pytanie zadał jeden z włoskich dziennikarzy uczestnikom panelu na temat głównych wektorów polityki Stolicy Apostolskiej wobec Związku Sowieckiego w czasie pontyfikatu Jana Pawła II.

Relacjom rosyjsko-watykańskim poświęcona była międzynarodowa konferencja zorganizowana przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia oraz Centrum Myśli Jana Pawła II na Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie. Zachęcając do zorganizowania tego spotkania z udziałem przedstawicieli Rosji, Ukrainy, Białorusi oraz włoskiego świata nauki, przekonywałem, że w toczącym się od wielu lat dialogu rosyjsko-watykańskim powinien zabrzmieć polski głos oraz innych narodów z obszaru Europy Wschodniej. Dlaczego to jest ważne?  Upraszczając, powiedziałbym, że zbyt często w relacjach z Moskwą Watykan widział jedynie prawosławie oraz Kreml. Podczas pontyfikatu Jana Pawła II doszło do zmiany wektorów w działaniach Stolicy Apostolskiej na tym obszarze. Jan Paweł II uważał siebie za dziedzica tradycji jagiellońskiej i dlatego dostrzegał na Wschodzie - poza prawosławiem oraz sowiecką władzą - także zniewolone narody oraz różnorodną wspólnotę chrześcijańska. Szczególną miłością darzył Kościoły katolickie obrządku wschodniego od stuleci zwalczane zarówno przez państwo, jak i moskiewskie prawosławie.  Dlatego kiedy w latach 80. otrzymał możliwość przyjazdu do Moskwy, nie skorzystał z zaproszenia, gdyż katolicy obrządku łacińskiego byli pozbawieni podstawowych praw, a  Kościół greckokatolicki - zdelegalizowany.  Jan Paweł II wykonał jednak wiele gestów wobec rosyjskiego prawosławia. Miał także koncepcję przyszłej Europy oddychającej dwoma płucami, czerpiącej z wartości zarówno zachodniego, jak i wschodniego chrześcijaństwa. Niestety, laicka Europa odrzuciła ten projekt, zostawiając Rosję w izolacji po rozpadzie komunizmu. Skutki dla całego kontynentu były fatalne, co podkreślali w swych wystąpieniach zarówno goście z Rosji, jaki i prof. Rocco Buttiglione.   

Benedykt XVI działał już w innej sytuacji - zarówno w Europie, jak i w Rosji. Nie mogło być już wówczas mowy o wielkich cywilizacyjnych projektach, zmieniających bieg historii. Postawił więc na ostrożny dialog teologiczny oraz działania prowadzące do zbliżenia i wzajemnego zrozumienia między katolikami i prawosławnymi. W tym duchu wspierał wizytę patriarchy Cyryla w Polsce w 2012 r. oraz treść podpisanego wówczas dokumentu.

Papież Franciszek poszedł krok dalej, pozytywnie odpowiedział na inicjatywę strony prawosławnej i spotkał się z patriarchą Cyrylem w lutym 2016 r. na lotnisku w Hawanie. Towarzyszyło temu podpisanie deklaracji, która miała pokazać współczesnemu światu, że -pomimo podziałów - chrześcijanie są zdolni do dawania wspólnego świadectwa. Uczestniczący w rzymskiej dyskusji francuski dominikanin o. Hyacinthe Destivelle, przedstawiciel Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan oraz uczestnik dialogu z Patriarchatem Moskiewskim, akcentował, że wspólna deklaracja koncentruje się na aspektach pastoralnych i teologicznych. Zawiera jednak także oceny polityczne. Przy opisie Kościoła greckokatolickiego na Ukrainie (punkt 25) używa określenia „wspólnota kościelna”, a nie Kościół. Grekokatolicy biorący udział w rzymskiej konferencji  zwracali uwagę, że takie sformułowanie ma znaczenie nie tylko dla dialogu ekumenicznego. Jest niebezpieczne, gdyż utrwala w świadomości tymczasowym i niepełny charakter tego Kościoła. Jeszcze bardziej dwuznaczny jest kolejny passus (punkt 26) odnoszący się do sytuacji politycznej na Ukrainie. Opisuje on rzeczywistość kraju zmagającego się z rosyjską agresją na Wschodzie jako konflikt wewnętrzny. W tym fragmencie deklaracja z Hawany prezentuje oceny promowane przez Kreml i Patriarchat Moskiewski. Dlatego, odpowiadając na pytanie dziennikarza, stwierdziłem, że - moim zdaniem - Jan Paweł II nie podpisałby się pod takim dokumentem. Ważniejszym znakiem jedności aniżeli deklaracja hawańska pozostaje dla mnie ikona Matki Boskiej Kazańskiej, przekazana przez Jana Pawła II rosyjskiemu prawosławiu. Rosjanie trafnie odczytali papieskie intencje i już dzisiaj „papieska ikona”, jak nazywają ją w Kazaniu, jest jednym z najbardziej czczonych wizerunków maryjnych w rosyjskim prawosławiu.

Na początku swego pontyfikatu, Jan Paweł II usłyszał od słowackiego biskupa Pavola Hnilicy, wielkiego orędownika orędzia fatimskiego, pytanie, co będzie dalej z watykańską Ostpolitik. Odpowiadając, stwierdził, że nie będzie już „polityki wschodniej”, gdyż zaczęła się „misja Kościoła na Wschodzie”. Mam nadzieję, że ten pogląd nie umarł wraz z wielkim i świętym Papieżem Słowianinem.

Źródło: relacja dr. Andrzeja Grajewskiego, zastępcy dyrektora czasopisma "Gość Niedzielny"

Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia z siedzibą w Warszawie, ul. Jasna 14/16A, 00-041 Warszawa, na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, oraz art. 3-5 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. poz. 1000, z późn. zm.), podaje następujące informacje:
1. Administratorem danych osobowych jestCentrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia z siedzibą w Warszawie, ul. Jasna 14/16A, 00-041 Warszawa; tel.: +48 22 295 00 30, faks: +48 22 295 00 31, cprdip@cprdip.pl, www.cprdip.pl.
2. Inspektorem Ochrony Danych w Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia jest Maciej Łuczak,tel.: +48 502 348 833, e-mail: iod@cprdip.pl.
3. Dane osobowe zbierane są w sposób automatyczny w ramach korzystania ze stron internetowych administrowania przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia (są one zapisywane w plikach cookies) oraz poprzez logowanie się użytkowników korzystających ze stron internetowych Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia. Dane osobowe zbierane są również od osoby, której dane osobowe dotyczą, na podstawie zgody tej osoby, w tym zgody wyrażonej w sposób dorozumiany.
4. Dane osobowe oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej. W przypadku korzystania ze stron internetowych administrowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia danymi osobowymi są w szczególności: imię i nazwisko, adres zamieszkania, adres e-mail, login, hasło, adres IP, czy numer telefonu.
5. Dane osobowe przetwarzane będą w celu:
1) korzystania z prowadzonych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia serwisów i usług oraz wykonywania przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia swoich zadań ustawowych, na podstawie wyrażonej zgody (art. 6 ust. 1 lit. a RODO);
2) prowadzenia działalności edukacyjnej oraz informacyjnej, w tym przekazywania zaproszeń na spotkania, konferencje oraz imprezy organizowane przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, na podstawie wyrażonej zgody (art. 6 ust. 1 lit. a RODO);
3) w celu realizacji obowiązków prawnych spoczywających na Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia tych obowiązków przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia (art. 6 ust. 1 lit. c RODO);
4) w celach archiwalnych (dowodowych) dla zabezpieczenia informacji na wypadek prawnej potrzeby wykazania faktów, ustalenia, dochodzenia lub obrony przed roszczeniami, ponieważ przetwarzanie jest niezbędne do realizacji prawnie uzasadnionych interesów Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia (art. 6 ust. 1 lit. f RODO).
6. Odbiorcą danych osobowych mogą być:
1) podmioty posiadające na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej prawo żądania dostępu do tych danych;
2) podmioty świadczące na rzecz Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia usługi pocztowe, usługi płatnicze, usługi z zakresu obsługi informatycznej lub telekomunikacyjnej oraz usługi prawne i windykacyjne.
7. Administrator danych osobowych nie przewiduje przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej, poza uzasadnionymi przypadkami związanymi z realizacją obowiązków wynikających z umów międzynarodowych lub regulacji wynikających z prawa Unii Europejskiej.
8. Dane osobowe będą przechowywane:
1) w przypadku, o którym mowa w ust. 5 pkt 1 i 2, przez okres funkcjonowania Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, w przypadku danych, a po upływie tego okresu, do chwili określonej w przepisach kancelaryjno-archiwalnych, do których przestrzegania obowiązane jest Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia;
2) w przypadku, o którym mowa w ust. 5 pkt 3, do chwili wypełnienia obowiązków prawnych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia;
3) w przypadku, o którym mowa w ust. 5 pkt 4, do chwili utraty przez fakty znaczenia prawnego, lub do chwili przedawnienia roszczeń wobec Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia związanych z przetwarzaniem danych osobowych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia.
9. Osoba, której dane osobowe dotyczą, ma prawo do:
1) żądania od administratora danych osobowych dostępu do danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania oraz prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia danych;
2) wniesienia skargi do organu nadzorczego w rozumieniu RODO, to jest do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych;
3) kontaktu z Inspektorem Ochrony Danych w Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumieniawe wszystkich sprawach związanych z przetwarzaniem danych osobowych.
10. W przypadku przetwarzania danych osobowych, o których mowa w ust. 5 pkt 1 i 2, osobie, której dane osobowe dotyczą, przysługuje prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.
11. Warunkiem korzystania ze stron internetowych administrowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia jest wyrażenie dobrowolnej i niczym nieskrępowanej zgody na przetwarzanie danych osobowych w ramach obowiązujących przepisów prawa, w tym RODO.
12. Jeżeli ze stron internetowych administrowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia korzysta małoletni lub osoba nieposiadająca pełnej zdolności do czynności prawnych, konieczne jest wyrażenie zgody na przetwarzania danych osobowych tej osoby przez rodzica lub innego niż rodzic przedstawiciela ustawowego albo przez opiekuna prawnego.
13. Jeżeli zgoda na przetwarzanie danych osobowych wyrażana jest w sposób dorozumiany, osobę, której dane osobowe dotyczą, odsyła się do informacji dotyczącejzasad przetwarzania danych osobowych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia oraz praw osób, których dane osobowe dotyczą,zamieszczonej na stronie internetowej http://www.cprdip.pl/centrum,ochrona_danych_osobowych,informacja_o_przetwarzaniu_danych_osobowych.html (zakładka „Informacja o przetwarzaniu danych osobowych”).
14. Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia nie przewiduje automatycznego podejmowania decyzji wobec osób, których dane osobowe dotyczą.
Mając powyższe na uwadze, jeżeli jesteś osobą, która ukończyła 16 lat i dobrowolnie wyrażasz zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych zbieranych automatycznie w ramach korzystania z serwisów i usług oferowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia kliknij na krzyżyk z prawej strony wyrażając zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych